Χωρίς συμφωνία για το χρονοδιάγραμμα δημοσίευσης των επόμενων εκθέσεων του Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) ολοκληρώθηκε την Παρασκευή η συνεδρίαση των εκπροσώπων των 195 κρατών-μελών του οργανισμού στην Αντίς Αμπέμπα, σύμφωνα με τέσσερις πηγές που επικαλείται το Reuters.
.
Η συνάντηση θεωρούνταν από πολλές χώρες ως μία από τις τελευταίες ευκαιρίες για να καθοριστούν οι ημερομηνίες δημοσίευσης πριν από τις κλιματικές διαπραγματεύσεις του ΟΗΕ τον Νοέμβριο του 2028. Τότε οι κυβερνήσεις θα κληθούν να αξιολογήσουν την πρόοδο προς τους στόχους της Συμφωνίας του Παρισιού και να καθορίσουν την επόμενη φάση της παγκόσμιας κλιματικής δράσης.
Το αδιέξοδο αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή οι εκθέσεις του IPCC αποτελούν την πλέον αναγνωρισμένη σύνθεση της παγκόσμιας επιστημονικής γνώσης για την κλιματική αλλαγή. Συντάσσονται από εκατοντάδες διεθνείς επιστήμονες και εγκρίνονται από όλα τα κράτη-μέλη, γεγονός που τους προσδίδει ιδιαίτερο πολιτικό και θεσμικό βάρος.
Ο κίνδυνος του 2028
Η έλλειψη συμφωνίας δημιουργεί το ενδεχόμενο οι κυβερνήσεις να φτάσουν στο 2028 χωρίς ολοκληρωμένη νέα επιστημονική αξιολόγηση για κρίσιμα ζητήματα, μεταξύ των οποίων και το κατά πόσο ορισμένες μορφές παγκόσμιας θέρμανσης μπορούν να αντιστραφούν.
Αυτό θα μπορούσε να δυσκολέψει τη διαδικασία αξιολόγησης της προόδου απέναντι στους στόχους του 2015, καθώς οι κυβερνήσεις χρησιμοποιούν συστηματικά τις εκθέσεις του IPCC για τον σχεδιασμό κλιματικών πολιτικών, τον καθορισμό στόχων και την αξιολόγηση των κινδύνων.
Οι εκθέσεις έχουν επίσης χρησιμοποιηθεί ως σημείο αναφοράς σε διεθνείς δικαστικές αποφάσεις, ενισχύοντας τον ρόλο τους όχι μόνο στην επιστημονική αλλά και στη νομική και κανονιστική διάσταση της κλιματικής πολιτικής.
Βαθύ χάσμα μεταξύ των χωρών
Η διαφωνία αντικατοπτρίζει ευρύτερες εντάσεις μεταξύ ανεπτυγμένων οικονομιών, μεγάλων αναδυόμενων χωρών και φτωχότερων κρατών για το πώς πρέπει να κατανέμεται το βάρος της αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής.
Μια συμμαχία περίπου 30 χωρών, στην οποία περιλαμβάνονται ευρωπαϊκά και λατινοαμερικανικά κράτη καθώς και μικρά νησιωτικά κράτη, πιέζει για ταχύτερη ολοκλήρωση των εκθέσεων ώστε αυτές να είναι διαθέσιμες πριν από τις συνομιλίες του 2028.
Αντίθετα, χώρες όπως Ινδία, Κένυα, Σαουδική Αραβία, Ρωσία και Κίνα ζητούν περισσότερο χρόνο για την προετοιμασία των επόμενων εκθέσεων. Το βασικό τους επιχείρημα είναι ότι οι επιστήμονες από χώρες με λιγότερους πόρους χρειάζονται περισσότερο χρόνο και υποστήριξη ώστε να μπορούν να συμμετέχουν ουσιαστικά στη διαδικασία.
Η σύγκρουση δεν αφορά επομένως μόνο το ημερολόγιο, αλλά και το ποιος μπορεί να συμμετέχει επαρκώς στη διαμόρφωση της παγκόσμιας επιστημονικής συναίνεσης.
Η επιστήμη στο κέντρο της πολιτικής σύγκρουσης
Το IPCC βρίσκεται σε μια ιδιαίτερη θέση, καθώς οι εκθέσεις του δεν είναι απλές ακαδημαϊκές δημοσιεύσεις. Παρότι βασίζονται σε peer-reviewed επιστημονική βιβλιογραφία και συντάσσονται από επιστήμονες, τα τελικά κείμενα και ιδιαίτερα οι summaries for policymakers εγκρίνονται από τα κράτη-μέλη.
Αυτό σημαίνει ότι η ίδια η διαδικασία παραγωγής της επιστημονικής συναίνεσης λειτουργεί μέσα σε ένα έντονα πολιτικό περιβάλλον, ιδιαίτερα όταν τα ευρήματα μπορούν να επηρεάσουν μελλοντικές δεσμεύσεις για emissions reductions, climate finance και κατανομή ευθυνών.
Η συνεχιζόμενη καθυστέρηση δείχνει πόσο δύσκολο έχει γίνει να επιτευχθεί συμφωνία ακόμη και για το πότε πρέπει να παρουσιαστεί η επόμενη επιστημονική αξιολόγηση.
UNEP: Οι σημερινές προσπάθειες δεν επαρκούν
Η έλλειψη συμφωνίας έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία το UN Environment Programme έχει επανειλημμένα προειδοποιήσει ότι οι παγκόσμιες προσπάθειες για τον περιορισμό της θέρμανσης υπολείπονται των απαιτούμενων επιπέδων και ότι απαιτούνται βαθύτερες μειώσεις εκπομπών για να περιοριστούν τα ακραία καιρικά φαινόμενα και οι κλιματικές καταστροφές.
Η πιθανότητα οι επόμενες εκθέσεις του IPCC να μην είναι έτοιμες πριν από το 2028 ενισχύει έτσι μια διπλή ανησυχία: από τη μία, η κλιματική επιστήμη εξελίσσεται γρήγορα και από την άλλη, η διεθνής πολιτική διαδικασία καθυστερεί να συμφωνήσει ακόμη και στον μηχανισμό με τον οποίο αυτή η επιστήμη θα τροφοδοτήσει τις επόμενες αποφάσεις.
Το ζήτημα αναμένεται να παραμείνει ανοικτό, καθώς οι χώρες θα πρέπει να επανέλθουν στο χρονοδιάγραμμα του Seventh Assessment Cycle του IPCC. Το διακύβευμα είναι αν η επόμενη μεγάλη επιστημονική αποτίμηση θα μπορέσει να επηρεάσει εγκαίρως τις αποφάσεις του 2028 ή αν οι κυβερνήσεις θα κληθούν να καθορίσουν την επόμενη φάση της κλιματικής πολιτικής χωρίς πλήρως επικαιροποιημένη επιστημονική βάση.
Πηγή: Reuters
Η συνεδρίαση του IPCC στην Αντίς Αμπέμπα έληξε χωρίς συμφωνία για τις ημερομηνίες της επόμενης μεγάλης αξιολόγησης, αυξάνοντας τον κίνδυνο καθυστέρησης πριν από τις κλιματικές συνομιλίες του 2028.