Η άνοδος των τιμών του πετρελαίου λόγω της γεωπολιτικής κρίσης στη Μέση Ανατολή και του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ φέρνει ξανά στο προσκήνιο μια λιγότερο ορατή πτυχή της κλιματικής κρίσης: τη στενή σύνδεση των πλαστικών με τα ορυκτά καύσιμα.
.
Σύμφωνα με ανάλυση των Ηνωμένων Εθνών, τα περισσότερα συμβατικά πλαστικά παράγονται από πετροχημικά που προέρχονται από πετρέλαιο και φυσικό αέριο. Αυτό σημαίνει ότι όταν αυξάνεται το κόστος των πρώτων υλών, αυξάνεται αντίστοιχα και το κόστος παραγωγής πλαστικών, δημιουργώντας κίνητρα για περιορισμό της υπερκατανάλωσης, ανάπτυξη συστημάτων επαναχρησιμοποίησης και επενδύσεις σε εναλλακτικά υλικά με μικρότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα.
Ο ΟΗΕ επισημαίνει ότι η παγκόσμια οικονομία του πλαστικού δεν αποτελεί μόνο πρόβλημα απορριμμάτων αλλά και σοβαρό κλιματικό ζήτημα, καθώς τα πλαστικά παράγουν εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου σε ολόκληρο τον κύκλο ζωής τους — από την εξόρυξη και τη διύλιση μέχρι την παραγωγή, τη μεταφορά και την απόρριψη.
Το Πρόγραμμα Περιβάλλοντος των Ηνωμένων Εθνών (UNEP) προειδοποιεί ότι οι εκπομπές αυτές θα αυξηθούν περαιτέρω αν η παραγωγή πλαστικών συνεχίσει να επεκτείνεται χωρίς περιορισμούς.
Οι μεγαλύτερες ποσότητες πλαστικού χρησιμοποιούνται σήμερα στις συσκευασίες, όπως σακούλες, μπουκάλια, περιτυλίγματα τροφίμων και προϊόντα μίας χρήσης, που θεωρούνται και οι ευκολότερες κατηγορίες προς αντικατάσταση.
Σημαντική χρήση πλαστικών καταγράφεται επίσης στις κατασκευές, στα καταναλωτικά προϊόντα και στα υφάσματα — ιδιαίτερα στον πολυεστέρα — αλλά και στις μεταφορές και στα ηλεκτρονικά.
Ωστόσο, σε ορισμένους τομείς, όπως ο ιατρικός εξοπλισμός, οι σύριγγες και οι αποστειρωμένες συσκευασίες, η αντικατάσταση των πλαστικών θεωρείται εξαιρετικά δύσκολη.
Ο ΟΗΕ υπογραμμίζει ότι περίπου το ένα τρίτο των πλαστικών παγκοσμίως μπορεί να αντικατασταθεί σχετικά εύκολα, σημειώνοντας ότι πολλές χώρες έχουν ήδη προχωρήσει σε περιορισμούς για πλαστικές σακούλες και πλαστικά μαχαιροπίρουνα, ενθαρρύνοντας επαναχρησιμοποιούμενες λύσεις.
Παράλληλα, αναγνωρίζεται ότι δεν είναι όλα τα πλαστικά εξίσου επιβαρυντικά για το περιβάλλον. Για παράδειγμα, τα πλαστικά υλικά μόνωσης μπορούν να μειώσουν τις ενεργειακές απώλειες στα κτίρια, ενώ τα ελαφρύτερα πλαστικά εξαρτήματα στα οχήματα περιορίζουν την κατανάλωση καυσίμου.
Σύμφωνα με την ανάλυση, όσο αυξάνεται το κόστος του «παρθένου» πλαστικού, οι επιχειρήσεις στρέφονται πιο εύκολα σε εναλλακτικές λύσεις, περιορίζουν την υπερβολική συσκευασία και ενισχύουν πρακτικές επαναχρησιμοποίησης και ανακύκλωσης.
Το UNEP χαρακτηρίζει την επαναχρησιμοποίηση ως «μία από τις ισχυρότερες μετατοπίσεις της αγοράς» που μπορούν να συμβάλουν στη μείωση της πλαστικής ρύπανσης και των εκπομπών.
Ο ΟΗΕ καταλήγει ότι τα υψηλότερα κόστη ενέργειας μπορούν να λειτουργήσουν ως επιταχυντής της μετάβασης σε ένα πιο βιώσιμο μοντέλο παραγωγής και κατανάλωσης, περιορίζοντας τα περιττά πλαστικά, επεκτείνοντας τα συστήματα επαναχρησιμοποίησης και αποανθρακοποιώντας τις απαραίτητες πλαστικές εφαρμογές που θα παραμείνουν αναγκαίες στο μέλλον.
Πηγή: ΟΗΕ / UNEP
Yπογραμμίζει ότι περίπου το ένα τρίτο των πλαστικών παγκοσμίως μπορεί να αντικατασταθεί σχετικά εύκολα.