Σε μεγάλη απόσταση από τον παγκόσμιο στόχο για την προστασία της βιοποικιλότητας έως το 2030 παραμένουν οι κυβερνήσεις, με νέα έρευνα να δείχνει ότι ο ρυθμός επέκτασης των προστατευόμενων περιοχών σε ξηρά και θάλασσα δεν επαρκεί για την επίτευξη του λεγόμενου «30x30».
.
Σχεδόν 200 χώρες συμφώνησαν στο πλαίσιο Kunming-Montreal Global Biodiversity Framework στα τέλη του 2022 να προστατεύσουν και να διατηρήσουν τουλάχιστον το 30% της χερσαίας και θαλάσσιας έκτασης του πλανήτη έως το 2030, παράλληλα με την κινητοποίηση τουλάχιστον 200 δισ. δολαρίων ετησίως για τη βιοποικιλότητα. Το πλαίσιο περιλαμβάνει συνολικά 23 παγκόσμιους στόχους, ενώ οι εθνικές εκθέσεις αποτελούν τη βασική πηγή για την αξιολόγηση της συλλογικής προόδου ενόψει της COP17 στο Γερεβάν της Αρμενίας τον Οκτώβριο.
Τα στοιχεία που επικαλείται το Reuters από νέα έρευνα περιβαλλοντικών οργανώσεων υπό την Campaign for Nature δείχνουν ότι, από την υιοθέτηση της συμφωνίας, επιπλέον 1,3 εκατ. τετραγωνικά χιλιόμετρα χερσαίων εκτάσεων και 6 εκατ. τετραγωνικά χιλιόμετρα θαλάσσιων περιοχών έχουν τεθεί υπό επίσημο καθεστώς προστασίας. Παρά την πρόοδο, η συνολική κάλυψη βρίσκεται σήμερα μόλις στο 20% για τη γη και τα εσωτερικά ύδατα και στο 10% για τις θάλασσες, αρκετά χαμηλότερα από τον στόχο του 30%.
Ακόμη και εάν υλοποιηθούν όλες οι υφιστάμενες κυβερνητικές δεσμεύσεις έως το τέλος της δεκαετίας, η εικόνα παραμένει ανεπαρκής. Η έρευνα εκτιμά ότι η προστασία των χερσαίων και εσωτερικών υδάτινων περιοχών θα φθάσει περίπου στο 26% έως το 2030, ενώ για τα θαλάσσια οικοσυστήματα το αντίστοιχο ποσοστό θα περιοριστεί μόλις στο 13%.
Η προειδοποίηση βρίσκεται στην ίδια κατεύθυνση με το προσχέδιο της επίσημης αξιολόγησης προόδου για το Kunming-Montreal Framework. Σύμφωνα με το Reuters, το προσχέδιο που δημοσιοποιήθηκε τον Ιούλιο εκτιμά ότι κανένας από τους 23 στόχους δεν θα επιτευχθεί έως το 2030 εάν δεν υπάρξει ταχεία επιτάχυνση της συλλογικής εφαρμογής.
Η Astrid Schomaker, εκτελεστική γραμματέας της UN Convention on Biological Diversity (CBD), αναγνώρισε ότι υπάρχει πρόοδος, αλλά σημείωσε ότι αυτή είναι άνιση και δεν πραγματοποιείται με την ταχύτητα και την κλίμακα που απαιτούνται για την επίτευξη των στόχων του πλαισίου μέχρι το τέλος της δεκαετίας.
Το οικονομικό σκέλος αναδεικνύεται σε έναν από τους σημαντικότερους περιορισμούς. Σύμφωνα με τη νέα έρευνα, το ετήσιο χρηματοδοτικό κενό για την επίτευξη των παγκόσμιων στόχων προστασίας της φύσης εκτιμάται σε περίπου 75 έως 150 δισ. δολάρια.
Η εικόνα είναι ιδιαίτερα δύσκολη για τους ωκεανούς. Οι σημερινές δαπάνες για την προστασία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων υπολογίζονται σε μόλις 1,8 δισ. δολάρια ετησίως, έναντι περίπου 16 δισ. δολαρίων που θεωρούνται απαραίτητα.
Προγενέστερη ανάλυση της Campaign for Nature είχε επίσης επισημάνει ότι η διεθνής χρηματοδότηση για προστατευόμενες περιοχές στις αναπτυσσόμενες χώρες παραμένει σημαντικά χαμηλότερη από τις ανάγκες, παρά την αύξησή της την τελευταία δεκαετία. Η οργάνωση εκτιμούσε ότι οι συνολικές ανάγκες μόνο για την επέκταση και διαχείριση προστατευόμενων περιοχών θα μπορούσαν να φθάνουν τα 103 έως 178 δισ. δολάρια ετησίως.
Τα προβλήματα, ωστόσο, δεν περιορίζονται στο πόσα τετραγωνικά χιλιόμετρα χαρακτηρίζονται επίσημα ως προστατευόμενα. Η αποτελεσματικότητα της προστασίας αποτελεί εξίσου κρίσιμο παράγοντα.
Από το περίπου 10% των ωκεανών που βρίσκεται σήμερα υπό κάποια μορφή προστατευτικού καθεστώτος, μόλις 3,5% θεωρείται ότι προστατεύεται αποτελεσματικά, σύμφωνα με την έρευνα που επικαλείται το Reuters.
«Υπάρχει ένα σημαντικό χάσμα μεταξύ της προστασίας στα χαρτιά και της προστασίας στην πράξη. Μια γραμμή στον χάρτη δεν σημαίνει προστασία στο νερό», δήλωσε η Pauli Merriman, senior director for oceans στο WWF International.
Η διαφορά αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τον τρόπο αξιολόγησης του στόχου «30x30». Η απλή θεσμική οριοθέτηση μιας περιοχής δεν εξασφαλίζει από μόνη της ότι περιορίζονται οι δραστηριότητες που επιβαρύνουν τη βιοποικιλότητα ή ότι υπάρχουν επαρκής επιτήρηση, χρηματοδότηση και διαχείριση.
Η προστασία των ωκεανών αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Προγενέστερη έκθεση της Campaign for Nature είχε εκτιμήσει ότι μόλις 2,7% του παγκόσμιου ωκεανού μπορούσε τότε να χαρακτηριστεί ως αποτελεσματικά προστατευόμενο και είχε επισημάνει ότι η χρηματοδότηση της θαλάσσιας προστασίας παρέμενε πολύ χαμηλότερα από τις πραγματικές ανάγκες.
Η πρώτη συνολική αξιολόγηση της εφαρμογής του Kunming-Montreal Global Biodiversity Framework αναμένεται στην COP17, που θα πραγματοποιηθεί από τις 19 έως τις 30 Οκτωβρίου 2026 στο Γερεβάν. Μέχρι τον Μάρτιο, 125 χώρες είχαν καταθέσει τις έβδομες εθνικές εκθέσεις τους, αντιπροσωπεύοντας σχεδόν τα δύο τρίτα των 196 συμβαλλόμενων μερών της CBD.
Τα νέα στοιχεία δείχνουν ότι, τέσσερα χρόνια πριν από την καταληκτική ημερομηνία, το βασικό πρόβλημα δεν είναι η απουσία διεθνών δεσμεύσεων αλλά η απόσταση μεταξύ στόχων, χρηματοδότησης και πραγματικής εφαρμογής.
Χωρίς ταχύτερη επέκταση των προστατευόμενων περιοχών, σημαντικά μεγαλύτερη χρηματοδότηση και αποτελεσματικότερη διαχείριση των ήδη προστατευόμενων οικοσυστημάτων, ο παγκόσμιος στόχος για προστασία του 30% της φύσης έως το 2030 παραμένει εκτός τροχιάς.
Πηγή: Reuters
Ακόμη και εάν υλοποιηθούν όλες οι υφιστάμενες κυβερνητικές δεσμεύσεις έως το τέλος της δεκαετίας, η εικόνα παραμένει ανεπαρκής.