COP30

Παρότι στο τελικό κείμενο της COP30 δεν γίνεται καν άμεση αναφορά στις αγορές άνθρακα, το κλίμα που διαμορφώθηκε στο Μπελέμ δείχνει πως ο συγκεκριμένος μηχανισμός επιστρέφει στο προσκήνιο της διεθνούς κλιματικής συζήτησης. Μετά τα σκάνδαλα που από το 2022 κλόνισαν την αξιοπιστία πολλών συστημάτων πιστοποίησης, η φετινή σύνοδος έδειξε σημάδια πραγματικής ανάκαμψης—όχι σε επίπεδο ρητορικής, αλλά σε χειροπιαστές πρωτοβουλίες, συμμαχίες και νέες ρυθμιστικές εξελίξεις.

.

Η COP30 στο Μπέλεμ της Βραζιλίας έκλεισε με μια συμφωνία που απέφυγε τη ρήξη, αλλά άφησε μεγάλο μέρος της επενδυτικής κοινότητας με μικτές εντυπώσεις. Οι επενδυτές περιγράφουν το αποτέλεσμα ως «ρεαλιστικό, αλλά αδύναμο», επισημαίνοντας ότι ο φετινός γύρος διαπραγματεύσεων δεν πρόσφερε το άλμα προόδου που πολλοί περίμεναν — ούτε το επίπεδο πολιτικής σύγκλισης που χαρακτηρίζει ιστορικές στιγμές όπως η Συμφωνία του Παρισιού.

.

Όπως τονίζει με ανακοίνωσή της η Greenpeace: "Η COP30 στο Μπελέμ της Βραζιλίας ξεκίνησε με μεγάλες ελπίδες και υποσχέσεις, όμως τελικά έληξε χωρίς σχέδια δράσης για τον τερματισμό της καταστροφής των δασών και της καύσης ορυκτών καυσίμων, καθώς οι γεωπολιτικές διαφωνίες φανέρωσαν για άλλη μια φορά την έλλειψη επαφής με τους πολίτες, που ζήτησαν δράση για το κλίμα".

Η απουσία των Ηνωμένων Πολιτειών από την COP30 μπορεί να σκίασε τη σύνοδο, όμως οι αμερικανικές επιχειρήσεις δεν έλειψαν — και μάλιστα εμφανίστηκαν πιο παρούσες από πέρυσι. Παρά το ότι ο πρόεδρος Τραμπ έχει εγκαταλείψει την κλιματική διπλωματία, χαρακτηρίζοντας την κλιματική αλλαγή «απάτη», οι μεγαλύτερες εταιρείες των ΗΠΑ όχι μόνο κράτησαν τη θέση τους στη διεθνή συζήτηση, αλλά την ενίσχυσαν. Σύμφωνα με ανάλυση της Reuters, εξήντα εκπρόσωποι από επιχειρήσεις της λίστας Fortune 100 ταξίδεψαν στο Μπέλεμ — περισσότεροι από όσους είχαν παρευρεθεί στην περσινή COP στο Μπακού.

.

Η COP30 έκλεισε όπως ακριβώς κύλησε: μέσα σε εντάσεις, καθυστερήσεις και ένα βαρύ κλίμα που αποκάλυψε πόσο εύθραυστη έχει γίνει η διεθνής κλιματική συνεργασία. Στο Μπέλεμ της Βραζιλίας, οι διαπραγματεύσεις έφτασαν πολλές φορές στο σημείο μηδέν, σε μια σύνοδο όπου η απουσία των Ηνωμένων Πολιτειών λειτούργησε σαν σκιά πάνω από κάθε αίθουσα.

.

Η COP30 στο Μπέλεμ της Βραζιλίας έκλεισε με μια συμφωνία που κινήθηκε οριακά προς τα εμπρός, αφήνοντας όμως περισσότερα ερωτήματα παρά απαντήσεις για το μέλλον της διεθνούς κλιματικής πολιτικής. Για δύο εβδομάδες, σχεδόν 200 χώρες συζητούσαν κάτω από την υγρασία του Αμαζονίου σε μια διάσκεψη που φιλοδοξούσε να αποδείξει ότι η πολυμερής συνεργασία δεν έχει εξαντληθεί. Το τελικό κείμενο, μόλις οκτώ σελίδες, ζητά ενίσχυση των εθνικών στόχων και περισσότερη οικονομική στήριξη στις ευάλωτες χώρες, όμως αποφεύγει να αγγίξει ευθέως το πιο κρίσιμο ζήτημα: τα ορυκτά καύσιμα.

.

Η COP30 στο Μπέλεμ της Βραζιλίας έκλεισε με μια συμφωνία που περισσότερο αναδεικνύει τις παγκόσμιες αντιφάσεις παρά τις λύνει. Μετά από δύο εβδομάδες έντονων διαπραγματεύσεων και μια τελική νύχτα γεμάτη εντάσεις, η βραζιλιάνικη προεδρία κατάφερε να περάσει μια συνολική συμφωνία που υπόσχεται περισσότερη χρηματοδότηση για τις αναπτυσσόμενες χώρες, αλλά αφήνει εκτός κάθε αναφορά στα ορυκτά καύσιμα, τη βασική αιτία της κλιματικής κρίσης. Το αποτέλεσμα θεωρείται «συμβιβασμός», με αρκετές αντιπροσωπείες να εκφράζουν ευθέως την απογοήτευσή τους.

.

Η COP30 στη Βραζιλία είχε από την αρχή έναν συμβολισμό που δύσκολα μπορούσε να αγνοηθεί. Η διοργάνωση στην καρδιά του Αμαζονίου δημιουργούσε την αίσθηση ότι φέτος οι τροπικοί δασοί και οι λαοί που τους προστατεύουν θα βρίσκονταν στο επίκεντρο. Τελικά, η πραγματικότητα αποδείχτηκε πιο σύνθετη.

.

Η διάσκεψη έκλεισε με σημαντικές χρηματοδοτικές δεσμεύσεις και με ιστορικά υψηλή εκπροσώπηση των ιθαγενών πληθυσμών, αλλά χωρίς το σχέδιο που πολλοί θεωρούσαν αναγκαίο για να μπει πραγματικό φρένο στην αποψίλωση.

Η Βραζιλία θέτει στο επίκεντρο της ατζέντας της COP30 την ανάγκη ενίσχυσης της χρηματοδότησης για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, την ώρα που νέα έκθεση του ΟΗΕ εκτιμά ότι ο κόσμος θα χρειαστεί 310 δισ. δολάρια ετησίως έως το 2035 για να αντεπεξέλθει στις επιπτώσεις της υπερθέρμανσης του πλανήτη. Το ποσό αυτό είναι περίπου 12 φορές υψηλότερο από τα σημερινά επίπεδα επενδύσεων σε δράσεις προσαρμογής, σύμφωνα με το Adaptation Gap Report του ΟΗΕ.

.

Το λανσάρισμα της νέας, πολυαναμενόμενης παγκόσμιας αγοράς ανθρακούχων πιστώσεων υπό την αιγίδα του ΟΗΕ κινδυνεύει να παγώσει, καθώς οι διαπραγματεύσεις στη COP30 σκοντάφτουν σε μια φαινομενικά «μικρή» αλλά ουσιαστική χρηματοδοτική εκκρεμότητα.

.

Σύμφωνα με πηγές που συμμετέχουν στις συνομιλίες στη Μπελέμ της Βραζιλίας, χώρες-μέλη αδυνατούν να συμφωνήσουν για τη μεταφορά περίπου 30 εκατ. δολαρίων από έναν παλιό μηχανισμό πιστώσεων προκειμένου να χρηματοδοτήσουν τη λειτουργία της νέας αγοράς.