Είκοσι χρόνια μετά την κυκλοφορία του «An Inconvenient Truth», ο Αλ Γκορ εξακολουθεί να τοποθετεί την κλιματική αλλαγή όχι μόνο ως περιβαλλοντικό και οικονομικό ζήτημα, αλλά και ως ζήτημα ηθικής ευθύνης. Σε νέα συνέντευξή του στους New York Times, ο πρώην αντιπρόεδρος των ΗΠΑ εμφανίζεται αισιόδοξος ότι η παγκόσμια ενεργειακή μετάβαση έχει αποκτήσει δυναμική που δύσκολα μπορεί πλέον να ανακοπεί.
«Η ηθική διάσταση είναι η κεντρική διάσταση», ανέφερε ο Γκορ ενόψει της εκδήλωσης «The Immorality of Inaction: Voicing Truth on Climate», που πραγματοποιείται στις 18 Σεπτεμβρίου στο Riverside Church της Νέας Υόρκης, στο πλαίσιο των ημερών πριν από την Climate Week NYC. Η εκδήλωση διοργανώνεται από το Center for Earth Ethics και το Center for Sustainable Urban Development του Columbia Climate School.
Για τον Γκορ, η αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης έχει κοινά στοιχεία με προηγούμενες μεγάλες κοινωνικές αλλαγές, στις οποίες περίοδοι απογοήτευσης και αμφισβήτησης δεν εμπόδισαν τελικά την πρόοδο. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο εκτίμησε ότι το 2026 «είναι πιθανό να θεωρηθεί στο μέλλον ως έτος καμπής» για την ενεργειακή μετάβαση.
Η εκτίμησή του βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην αλλαγή των οικονομικών δεδομένων γύρω από την ενέργεια. Ο πόλεμος στο Ιράν και η αβεβαιότητα για τις μεταφορές μέσω των Στενών του Ορμούζ έχουν αυξήσει τις πιέσεις στις τιμές των ορυκτών καυσίμων, ενώ παράλληλα η ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών συνεχίζεται σε πολλές αγορές.
Ο Γκορ επικαλέστηκε, μεταξύ άλλων, την αυξανόμενη παρουσία της ηλιακής ενέργειας στις ΗΠΑ, αλλά και τις νέες επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές σε χώρες της Ασίας και της Αφρικής. Η τάση είναι ευρύτερη: η αμερικανική αγορά συνεχίζει να προσθέτει σημαντικές ποσότητες ηλιακής ενέργειας και αποθήκευσης, παρά τις αλλαγές στην ομοσπονδιακή κλιματική πολιτική.
Η παρέμβασή του έρχεται λίγες ημέρες μετά τις νέες κινήσεις της κυβέρνησης του Donald Trump για την αποδυνάμωση των ομοσπονδιακών περιορισμών στις εκπομπές του ηλεκτροπαραγωγικού τομέα. Στις 14 Σεπτεμβρίου, η αμερικανική Υπηρεσία Προστασίας Περιβάλλοντος (EPA) οριστικοποίησε την κατάργηση μεγάλου μέρους των προτύπων του 2024 για τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου από μονάδες ηλεκτροπαραγωγής και πρότεινε την κατάργηση των εναπομεινάντων σχετικών ομοσπονδιακών προτύπων.
Ο Γκορ αναγνώρισε ότι η αμερικανική κυβέρνηση έχει τη δυνατότητα να επιβραδύνει συγκεκριμένες πολιτικές, αλλά υποστήριξε ότι δεν μπορεί να σταματήσει τη διεθνή μετατόπιση προς τις καθαρές τεχνολογίες. Παράλληλα, εξέφρασε την άποψη ότι οι αλλαγές στους κανόνες για τις εκπομπές των μονάδων ηλεκτροπαραγωγής θα αντιμετωπίσουν δικαστικές προσφυγές. Η εκτίμηση αυτή αποτελεί θέση του ίδιου και όχι δεδομένη έκβαση των σχετικών νομικών διαδικασιών.
Η αισιοδοξία του, πάντως, δεν συμμερίζεται χωρίς επιφυλάξεις ακόμη και το στενό του περιβάλλον. Η κόρη του, Karenna Gore, ιδρύτρια και εκτελεστική διευθύντρια του Center for Earth Ethics, σημείωσε στους New York Times ότι η αύξηση της παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές αποτελεί θετική εξέλιξη, αλλά δεν αρκεί όσο η συνολική ενεργειακή ζήτηση συνεχίζει να αυξάνεται και τα ορυκτά καύσιμα εξακολουθούν να καλύπτουν μέρος αυτής της πρόσθετης κατανάλωσης.
Η παρατήρηση αγγίζει μία από τις βασικές προκλήσεις της σημερινής ενεργειακής μετάβασης. Η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης, των data centers, της ηλεκτροκίνησης και της ευρύτερης ηλεκτροποίησης αυξάνει τις ανάγκες για ηλεκτρική ενέργεια, δημιουργώντας πίεση για νέες επενδύσεις τόσο σε καθαρές πηγές όσο και σε δίκτυα και αποθήκευση.
Την ίδια στιγμή, οι ανανεώσιμες πηγές αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη οικονομική σημασία. Στην Ταϊλάνδη, για παράδειγμα, η κυβέρνηση ανακοίνωσε αυτή την εβδομάδα διπλασιασμό της δυναμικότητας του δημόσιου προγράμματος ηλιακής ενέργειας στα 10 GW, στο πλαίσιο της προσπάθειας περιορισμού της εξάρτησης από εισαγόμενα καύσιμα.
Η παρέμβαση του Αλ Γκορ έρχεται δύο δεκαετίες μετά το «An Inconvenient Truth», το ντοκιμαντέρ που έφερε την κλιματική αλλαγή στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης για ένα πολύ ευρύτερο κοινό.
Σήμερα, το επιχείρημά του έχει μετατοπιστεί εν μέρει. Η ανάγκη περιορισμού των εκπομπών παραμένει, αλλά η ενεργειακή μετάβαση παρουσιάζεται πλέον και ως οικονομική διαδικασία που συνδέεται με το κόστος ενέργειας, την τεχνολογική ανάπτυξη, τις επενδύσεις και την ενεργειακή ασφάλεια.
Για τον Γκορ, αυτή ακριβώς η μεταβολή δημιουργεί τις προϋποθέσεις ώστε η μετάβαση να συνεχιστεί ακόμη και σε περιόδους πολιτικής αντίδρασης. Η θέση του είναι ότι οι πολιτικές αποφάσεις μπορούν να επηρεάσουν την ταχύτητα της αλλαγής, αλλά οι οικονομικές και τεχνολογικές δυνάμεις που βρίσκονται πίσω από την καθαρή ενέργεια έχουν πλέον αποκτήσει δική τους δυναμική.
