Για χρόνια, η ευρωπαϊκή τραπεζική εποπτεία ακολουθούσε μια γνώριμη διαδρομή: κάθε νέα κρίση, κάθε νέος κίνδυνος και κάθε εποπτικό κενό γεννούσαν ακόμη έναν οδηγό, μία ακόμη εγκύκλιο ή μία νέα επιστολή προς τις τράπεζες. Το αποτέλεσμα ήταν ένα συνεχώς διογκούμενο σώμα κατευθυντήριων οδηγιών, το οποίο, παρά τις καλές προθέσεις, συχνά δυσκόλευε αντί να διευκολύνει την εφαρμογή των κανόνων.
Η απόφαση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας να επανεξετάσει περισσότερες από 130 εποπτικές δημοσιεύσεις και να αποσύρει περίπου 40 από αυτές αποτελεί μια αναγκαία υπενθύμιση ότι η αποτελεσματική ρύθμιση δεν μετριέται με τον όγκο των εγγράφων, αλλά με τη σαφήνεια και τη χρησιμότητά τους.
Η ουσία της πρωτοβουλίας δεν είναι η χαλάρωση της εποπτείας. Αντιθέτως, πρόκειται για μια προσπάθεια να γίνει πιο κατανοητό ποιοι κανόνες είναι πραγματικά δεσμευτικοί και ποιοι αποτελούν εποπτικές κατευθύνσεις ή παραδείγματα καλών πρακτικών. Η διάκριση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς τα τελευταία χρόνια δεν ήταν λίγες οι τράπεζες που αντιμετώπιζαν τις μη δεσμευτικές οδηγίες σαν να αποτελούσαν κανονιστικές υποχρεώσεις.
Εξίσου σημαντικό είναι ότι η ΕΚΤ αναγνωρίζει πως δεν μπορούν όλες οι τράπεζες να αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο. Το μέγεθος, το επιχειρηματικό μοντέλο και το προφίλ κινδύνου κάθε ιδρύματος απαιτούν διαφορετική εποπτική προσέγγιση. Οι οδηγοί μπορούν να αποτελούν σημείο αναφοράς, όχι όμως αυτόματο κριτήριο συμμόρφωσης ούτε υποκατάστατο της εποπτικής κρίσης.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η απόφαση να μετατραπεί ο οδηγός για τη διακυβέρνηση και την εταιρική κουλτούρα κινδύνου σε έκθεση καλών πρακτικών, μετά από εκτεταμένη διαβούλευση με τον τραπεζικό κλάδο. Η επιλογή αυτή δείχνει ότι η εποπτεία μπορεί να παραμένει αυστηρή χωρίς να γίνεται άκαμπτη, λαμβάνοντας υπόψη τις διαφορετικές συνθήκες λειτουργίας κάθε οργανισμού.
Σε μια περίοδο κατά την οποία οι ευρωπαϊκές τράπεζες καλούνται να χρηματοδοτήσουν την πράσινη μετάβαση, τον ψηφιακό μετασχηματισμό και την ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης, η μείωση της περιττής πολυπλοκότητας δεν αποτελεί απλώς διοικητική διευκόλυνση. Αποτελεί προϋπόθεση για αποτελεσματικότερη εποπτεία και καλύτερη κατανομή των πόρων εκεί όπου πραγματικά χρειάζονται.
Η πρόκληση, βέβαια, δεν τελειώνει με την απόσυρση δεκάδων εγγράφων. Θα κριθεί στην πράξη: από το κατά πόσο οι επόπτες θα εφαρμόσουν τη νέα φιλοσοφία με συνέπεια και από το αν οι τράπεζες θα αξιοποιήσουν τη μεγαλύτερη ευελιξία για να ενισχύσουν τη διαχείριση των πραγματικών κινδύνων αντί να επικεντρώνονται στη συμμόρφωση για τη συμμόρφωση.
Αν αυτό επιτευχθεί, η απλούστευση δεν θα σημαίνει λιγότερη εποπτεία, αλλά καλύτερη εποπτεία. Και αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο μήνυμα της νέας προσέγγισης της ΕΚΤ.
Πηγή: ECB Blog
Φρανκ Έλντερσον, Μέλος συμβουλίου ΕΚΤ.
