Η χρηματοδότηση για την κλιματική μετάβαση υπάρχει. Εκείνο που εξακολουθεί να λείπει είναι το πολιτικό πλαίσιο που θα επιτρέψει στα διαθέσιμα κεφάλαια να μετατραπούν σε πραγματικές επενδύσεις και σε αλλαγές στην οικονομία. Αυτό είναι το βασικό επιχείρημα του Ivan Frishberg, Chief Sustainability Officer της Amalgamated Bank, σε άρθρο γνώμης που δημοσιεύθηκε στο Ethical Corporation Magazine του Reuters Professional.
.
Η αφετηρία του είναι η COP26 στη Γλασκώβη. Τότε, ο Mark Carney είχε ανακοινώσει ότι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί που εκπροσωπούσαν περιουσιακά στοιχεία ύψους 130 τρισ. δολαρίων δεσμεύονταν να στηρίξουν την κλιματική δράση. Ήταν, σύμφωνα με τον Frishberg, μια σημαντική στιγμή, αλλά βασίστηκε σε μια παραδοχή που αποδείχθηκε ελλιπής: ότι η ύπαρξη αρκετού κεφαλαίου θα μπορούσε από μόνη της να οδηγήσει την οικονομία προς την πράσινη μετάβαση.
Η εμπειρία των ετών που ακολούθησαν έδειξε ότι ακόμη και 130 τρισ. δολάρια θεωρητικά διαθέσιμου κεφαλαίου δεν αρκούν για να αλλάξουν την πραγματική οικονομία όταν δεν υπάρχουν οι κατάλληλες πολιτικές συνθήκες.
Τι πέτυχε ο χρηματοπιστωτικός τομέας
Οι δεσμεύσεις της Γλασκώβης, κατά τον Frishberg, δεν ήταν χωρίς αποτέλεσμα. Έστειλαν ισχυρά μηνύματα στις αγορές, οδήγησαν τις τράπεζες και τους επενδυτές να αναπτύξουν εργαλεία για τη μέτρηση των χρηματοδοτούμενων εκπομπών και επέτρεψαν τη δημιουργία κλιματικών στόχων για κλάδους υψηλών εκπομπών.
Οι κλιματικές παράμετροι έχουν πλέον ενσωματωθεί πολύ περισσότερο στον τρόπο με τον οποίο τράπεζες, επενδυτικές εταιρείες και ασφαλιστές αξιολογούν συναλλαγές και κινδύνους.
Εκεί, όμως, βρίσκεται και το όριο. Ο χρηματοπιστωτικός τομέας μπορεί να αποφασίσει πού θα κατευθύνει κεφάλαια, αλλά δεν μπορεί μόνος του να αλλάξει τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας, να επιταχύνει τις αδειοδοτήσεις, να δημιουργήσει αγορές για νέα καύσιμα ή να επιβάλει πρότυπα ενεργειακής απόδοσης στα κτίρια.
«Υπερεκτιμήσαμε τι μπορούσαν να επιτύχουν οι ηγέτες του χρηματοπιστωτικού τομέα και υποτιμήσαμε πόσο εξαρτιόταν η πρόοδος από την κυβερνητική δράση», γράφει ο Frishberg.
Από τη Γλασκώβη στην ενεργειακή κρίση
Το διεθνές περιβάλλον άλλαξε γρήγορα μετά την COP26.
Δύο ενεργειακά σοκ που συνδέθηκαν με γεωπολιτικές συγκρούσεις, ο παγκόσμιος πληθωρισμός και η άνοδος πολιτικών αντιδράσεων απέναντι στην κλιματική ατζέντα άλλαξαν τις προτεραιότητες κυβερνήσεων και κοινωνιών.
Σε πολλές χώρες, η ενεργειακή ασφάλεια και το κόστος ζωής βρέθηκαν μπροστά από τη μείωση των εκπομπών.
Ο Frishberg αναγνωρίζει ότι και οι ίδιες οι τράπεζες υπερεκτίμησαν την ικανότητά τους να ευθυγραμμίσουν τα χαρτοφυλάκιά τους με μια πορεία περιορισμού της υπερθέρμανσης στον 1,5°C αποκλειστικά μέσω χρηματοδότησης και συνεργασίας με τους πελάτες.
Η υπόθεση ήταν ότι η δημόσια πολιτική θα συνέχιζε να κινείται σταθερά προς την ίδια κατεύθυνση. Αυτό δεν συνέβη στον βαθμό που είχε θεωρηθεί δεδομένο.
«Ήμουν μέσα στις αίθουσες όπου παίρνονταν αυτές οι αποφάσεις»
Ο Frishberg δεν παρουσιάζει την κριτική αυτή ως εξωτερικός παρατηρητής.
Όπως σημειώνει, συμμετείχε προσωπικά στις διαδικασίες κατά τις οποίες διαμορφώθηκαν τα πρότυπα για τους κλιματικούς στόχους των τραπεζών και στις συζητήσεις για το τι μπορούσε ρεαλιστικά να επιτύχει ο χρηματοπιστωτικός κλάδος.
Στην Amalgamated Bank, η ομάδα του μέτρησε τις χρηματοδοτούμενες εκπομπές και συνέδεσε τους στόχους της τράπεζας με συγκεκριμένες πολιτικές διαδρομές στους κλάδους της ενέργειας και των ακινήτων.
Η τράπεζα συνδύασε αυτή τη δουλειά με παρέμβαση στη δημόσια πολιτική μαζί με πελάτες της και κατεύθυνε μέρος των επενδύσεων που σχετίζονται με την αντιστάθμιση εκπομπών σε δράσεις υποστήριξης πολιτικών αλλαγών.
Κατά τον Frishberg, η προσέγγιση αυτή έχει συμβάλει τόσο στην κερδοφόρα ανάπτυξη όσο και στη μείωση του ανθρακικού αποτυπώματος του χαρτοφυλακίου.
Το επόμενο βήμα για τις τράπεζες είναι η πολιτική
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η επόμενη φάση της κλιματικής χρηματοδότησης δεν μπορεί να περιοριστεί στην επιλογή «πράσινων» επενδύσεων.
Οι χρηματοπιστωτικές εταιρείες, υποστηρίζει ο Frishberg, πρέπει να χρησιμοποιήσουν την τεχνογνωσία και την επιρροή τους για να στηρίξουν δημόσιες πολιτικές που θα καταστήσουν τις επενδύσεις χαμηλών εκπομπών οικονομικά βιώσιμες.
Αναφέρει ως παράδειγμα τις αεροπορικές εταιρείες. Οι τράπεζες μπορούν να είναι πρόθυμες να χρηματοδοτήσουν βιώσιμα αεροπορικά καύσιμα, αλλά χωρίς το κατάλληλο ρυθμιστικό και οικονομικό πλαίσιο η αγορά μπορεί να μην αναπτυχθεί με την απαιτούμενη ταχύτητα.
Το ίδιο ισχύει για εταιρείες μπαταριών που θέλουν να επενδύσουν σε αποθήκευση ενέργειας μεγάλης διάρκειας.
Χωρίς σαφή ζήτηση, υποδομές, πρότυπα και σταθερούς κανόνες, το κεφάλαιο δύσκολα θα κινηθεί στην απαιτούμενη κλίμακα.
Αδειοδοτήσεις, δίκτυα και κτίρια
Ο Frishberg ξεχωρίζει τρία πεδία στα οποία η δημόσια πολιτική μπορεί να αλλάξει σημαντικά την οικονομική εξίσωση της μετάβασης: τις αδειοδοτήσεις νέων έργων, τον εκσυγχρονισμό των ηλεκτρικών δικτύων και τα πρότυπα απανθρακοποίησης των κτιρίων.
Κατά την άποψή του, σωστά σχεδιασμένα μέτρα μπορούν να μειώσουν το κόστος, να ενισχύσουν την ανθεκτικότητα και, κυρίως, να προσφέρουν στις χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις τη βεβαιότητα που χρειάζονται για να επενδύσουν.
Η εμπλοκή των τραπεζών στην πολιτική αυτή συζήτηση δεν αποτελεί, σύμφωνα με τον ίδιο, δραστηριότητα ξεχωριστή από την εξυπηρέτηση των πελατών τους.
Αντίθετα, όταν οι τράπεζες συνεργάζονται με επιχειρήσεις για να στηρίξουν αποτελεσματικές πολιτικές μετάβασης, μπορούν να προστατεύσουν τη μακροπρόθεσμη οικονομική αξία τόσο των ίδιων των επιχειρήσεων όσο και των χαρτοφυλακίων τους.
Το μάθημα των 130 τρισ. δολαρίων
Η θέση του Frishberg δεν είναι ότι οι κλιματικές δεσμεύσεις του χρηματοπιστωτικού τομέα απέτυχαν. Είναι ότι είχαν εξαρχής ένα όριο που δεν αναγνωρίστηκε επαρκώς.
Οι τράπεζες μπορούν να μετρούν εκπομπές, να θέτουν στόχους, να επιλέγουν επενδύσεις και να κατευθύνουν κεφάλαια. Δεν μπορούν όμως να δημιουργήσουν μόνες τους την οικονομία στην οποία οι επενδύσεις αυτές θα είναι ανταγωνιστικές.
Το κεφάλαιο χρειάζεται πολιτική.
Και, κατά τον Frishberg, η επόμενη φάση της κλιματικής χρηματοδότησης θα κριθεί ακριβώς από το αν ο χρηματοπιστωτικός κλάδος θα περάσει από την απλή ευθυγράμμιση των δικών του χαρτοφυλακίων στην ενεργότερη υποστήριξη των δημόσιων πολιτικών που απαιτούνται για να αλλάξει η πραγματική οικονομία.
Πηγή: Reuters Professional
Ivan Frishberg, Chief Sustainability Officer της Amalgamated Bank
