Χρηματοδοτικό κενό, περιορισμένες επενδύσεις και ελλιπές reporting σχετικά με τη βιοποικιλότητα αποκαλύπτει η νέα αξιολόγηση της Διακυβερνητικής Πλατφόρμας για τη Βιοποικιλότητα και τις Υπηρεσίες Οικοσυστημάτων (IPBES), η οποία έχει ήδη εγκριθεί από περισσότερες από 150 κυβερνήσεις διεθνώς. Η συγκεκριμένη έρευνα που αναδημοσιεύθηκε από την ΕΕ, δίνει το σαφές μήνυμα πως η απώλεια της φύσης μετατρέπεται ολοένα και περισσότερο σε συστημικό κίνδυνο για τις οικονομίες, τις εφοδιαστικές αλυσίδες και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.
.
6,12 τρισ.ευρώ παγκοσμίως οι επενδύσεις που απειλούν τη βιοποικιλότητα
Οι ερευνητές τονίζουν την αλληλένδετη και αμφίδρομη σχέση μεταξύ των υγιών οικοσυστημάτων και της οικονομικής ανάπτυξης, ότι δηλαδή «κάθε επιχείρηση εξαρτάται από τη βιοποικιλότητα και κάθε επιχείρηση την επηρεάζει». Σύμφωνα με τα νέα στοιχεία, ωστόσο, το 2023 οι επενδύσεις που κατευθύνθηκαν σε τομείς που επιβαρύνουν τη βιοποικιλότητα έφθασαν τα 6,12 τρισ. ευρώ, την ίδια στιγμή που οι επενδύσεις για τη διατήρηση και αποκατάστασή της ανήλθαν μόλις σε 184,58 δισ. ευρώ. Αν θέλαμε να κάνουμε την αναλογία ζημιάς και ανταπόδοσης θα βρίσκαμε εύκολα ότι 33 φορές περισσότερα χρήματα αποδίδονται σε καταστροφικές για το περιβάλλον ενέργειες.
Κάνοντας μια πιο ενδελεχή μελέτη στα οικονομικά αποτελέσματα της έρευνας αξίζει να σημειώσουμε πως 2,01 τρισ. ευρώ κρατικών επιδοτήσεων, κατευθύνθηκαν επίσης σε τομείς επενδύσεων με αρνητικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Στο «πόντιουμ» των μεγαλύτερων επιβλαβών χρηματοδοτήσεων βρίσκουμε τρεις τομείς : ορυκτά καύσιμα, γεωργία και διαχείριση νερού με 948,07 δισ.ευρώ, 343,99 δισ.ευρώ και 335,60 δισ.ευρώ αντίστοιχα. Το τοπίο ολοκληρώνεται με το εξαιρετικά προβληματικό εύρημα πως λιγότερο από το 1% των εισηγμένων επιχειρήσεων περιλαμβάνει στοιχεία για βιοποικιλότητα στα σχετικά reports.
Η απάντηση της ΕΕ και τα «nature credits» για τους επενδυτές
Φέτος η Σλοβενία εντάχθηκε και εκείνη στο IPBES, γεγονός που σημαίνει πως πλέον υπάρχει εκπροσώπηση και των 27 κρατών-μελών στον διεθνή φορέα. Η Jessika Roswall, Επίτροπος Περιβάλλοντος, Ανθεκτικότητας Υδάτων και Ανταγωνιστικής Κυκλικής Οικονομίας, σχολίασε σχετικά το εξής: «Η προστασία και αποκατάσταση των οικοσυστημάτων δεν είναι μόνο περιβαλλοντική αναγκαιότητα – είναι οικονομική προτεραιότητα. Χαιρετίζω θερμά και την ένταξη της Σλοβενίας στο IPBES, που σημαίνει ότι πλέον και τα 27 κράτη-μέλη της ΕΕ συμμετέχουν σε αυτή τη ζωτικής σημασίας παγκόσμια επιστημονικο-πολιτική πλατφόρμα. Αυτό ενισχύει τη συλλογική δέσμευση της ευρώπης για δράση βασισμένη στην επιστήμη και για μετατροπή της γνώσης σε πραγματικές επενδύσεις και εφαρμογές στο πεδίο».
Από τον Ιούλιο του 2025, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει κινητοποιηθεί στην κατεύθυνση χάραξης πολιτικής και εύρεσης χρηματοδοτικών εργαλείων σχετικά με τη βιοποικιλότητα. Συγκεκριμένα, από το καλοκαίρι ξεκίνησαν οι εργασίες για τη δημιουργία ενός οδικού χάρτη για τα «nature credits», δηλαδή μηχανισμούς που θα ανταμείβουν μετρήσιμα θετικά αποτελέσματα για τα οικοσυστήματα, κινητοποιώντας ιδιωτικά κεφάλαια για την αποκατάσταση της φύσης. Η παρουσίαση μέρους του οδικού χάρτη, αλλά και επενδυτικών ευκαιριών μέσω startups για τη βιοποικιλότητα πρόκειται να κατέχουν σημαντικό μερίδιο των εκδηλώσεων της Πράσινης Εβδομάδας της ΕΕ στις Βρυξέλλες φέτος τον Ιούνιο.
Το δίλημμα των επιχειρήσεων και η εκμετάλλευση των αυτοχθόνων
Ο Matt Jones, ένας εκ των επικεφαλής της έκθεσης, προειδοποιεί ότι οι επιχειρήσεις και τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα βρίσκονται σε ένα ιστορικό σταυροδρόμι. «Ή θα ηγηθούν της πορείας προς μια πιο βιώσιμη παγκόσμια οικονομία ή τελικά θα αντιμετωπίσουν τον κίνδυνο του αφανισμού... τόσο των ειδών στη φύση, όσο ενδεχομένως και τον δικό τους», αναφέρει χαρακτηριστικά. Η έκθεση επισημαίνει ότι ακόμη και εταιρίες που θεωρούν ότι δεν σχετίζονται με τη φύση, εξαρτώνται άμεσα από υπηρεσίες όπως ο έλεγχος των πλημμυρών και η παροχή καθαρού νερού.
Η μελέτη αναδεικνύει μια ακόμη ανησυχητική πτυχή: η βιομηχανική ανάπτυξη απειλεί σήμερα το 60% των γαιών των αυτόχθονων πληθυσμών παγκοσμίως. Παρά το γεγονός ότι οι αυτόχθονες είναι οι φυσικοί θεματοφύλακες της βιοποικιλότητας, συχνά υποεκπροσωπούνται στις επιχειρηματικές αποφάσεις. Η σεβαστή συνεργασία μαζί τους και η ενσωμάτωση της τοπικής τους γνώσης θεωρείται πλέον απαραίτητη για τη σωστή διαχείριση των επιχειρηματικών κινδύνων.
100 προτάσεις πολιτικής από την IPBES
Όπως ανέφεραν οι ερευνητές, ένα από τα σημαντικότερα εμπόδια που εντοπίζει η μελέτη για τη βιοποικιλότητα είναι η έλλειψη αξιόπιστων δεδομένων και μοντέλων. Για να γεφυρωθεί αυτό το χάσμα, το IPBES προτείνει περισσότερες από 100 συγκεκριμένες δράσεις για επιχειρήσεις και κυβερνήσεις, από προτάσεις πολιτικής μέχρι σύγχρονα εργαλεία μέτρησης. Επιπλέον, εισάγει τρία βασικά κριτήρια για την αξιολόγηση των μεθόδων μέτρησης της βιοποικιλότητας: την κάλυψη (γεωγραφική και θεματική), την ακρίβεια των αποτελεσμάτων και την ανταποκρισιμότητα (την ικανότητα της μεθόδου να ανιχνεύει αλλαγές που οφείλονται στις δράσεις των επιχειρήσεων). Οι ειδικοί τονίζουν ότι απαιτούνται διαφορετικές προσεγγίσεις: «bottom-up» δεδομένα για επιχειρησιακές αποφάσεις σε τοπικό επίπεδο και «top-down» μοντέλα για την αξιολόγηση επενδυτικών χαρτοφυλακίων.
Διαβάστε όλη την έρευνα εδώ.
Οι επενδυτές συνεχίζουν να δίνουν χρήματα σε έργα που βλάπτουν τα φυσικά οικοσυστήματα, τη στιγμή που το φυσικό περιβάλλον συρρικνώνεται- Ανησυχητικά τα στοιχεία απ΄τη νέα έρευνα του IPBES.