Στη νέα χρονιά οι εθελοντικές αγορές άνθρακα θα είναι ένα θέμα που θα απασχολήσει τον τομέα της βιωσιμότητας τόσο σε διεθνές, όσο και σε εγχώριο επίπεδο. Το σκεπτικό των αγορών είναι απλό: καλεί τις εταιρίες να επενδύσουν σε περιβαλλοντικά έργα, ισοσταθμίζοντας έτσι τις εκπομπές τους. Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα του Ινστιτούτου για τις Βιώσιμες Επενδύσεις της Morgan Stanley, η οποία εξέτασε 225 παγκόσμιες εταιρίες με ετήσια έσοδα άνω του 1 δισεκατομμυρίου δολαρίων, η εθελοντική αγορά άνθρακα δείχνει σημάδια ωρίμανσης παγκοσμίως. Παρά τις κατά καιρούς αβεβαιότητες, το 90% των εταιριών που ήδη αγοράζουν πιστωτικά μόρια άνθρακα σκοπεύουν να συνεχίσουν και να αυξήσουν τον όγκο των αγορών τους στο μέλλον.
.
Για αυτούς τους «σταθερούς» αγοραστές, ο κύριος παράγοντας που επηρεάζει τις αποφάσεις τους είναι η πρόοδος των δικών τους εσωτερικών στρατηγικών απαλλαγής από τον άνθρακα, σε ποσοστό 32%, αφήνοντας σε δεύτερη μοίρα τις διακυμάνσεις των τιμών. Ωστόσο, οι νέοι παίκτες που σκοπεύουν να εισέλθουν στην αγορά εμφανίζονται πιο επιφυλακτικοί.
Όπως υπογραμμίζεται στην έρευνα της Morgan Stanley, φαίνεται πως η αγορά στρέφεται πλέον προς την ποιότητα. Οι επιχειρήσεις αναζητούν πιστωτικά μόρια με ακεραιότητα και ιδιαίτερη προτίμηση σε λύσεις που βασίζονται στη φύση, οι οποίες κοστολογούνται μεταξύ 15 και 30 δολαρίων ανά τόνο. Παρόλο που οι κίνδυνοι για τη φήμη των εταιριών θεωρούνται σημαντικοί από το 50% των αγοραστών, το 80% πιστεύει ότι τα οφέλη της συμμετοχής στην αγορά υπερτερούν των κινδύνων.
Η ελληνική εθελοντική αγορά άνθρακα
Ενώ σε διεθνές επίπεδο η συζήτηση αφορά τη σταθεροποίηση της αγοράς, η Ελλάδα βρίσκεται στο πρώτο (αλλά σημαντικό) βήμα της δημιουργίας του Ελληνικού Συστήματος Εθελοντικής Αγοράς Άνθρακα (ΕΣΕΑΑ). Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας προωθεί τον εθνικό μηχανισμό εμπορίας, ο οποίος θα επιτρέπει τη δημιουργία πιστώσεων άνθρακα από την απορρόφηση CO₂ από ελληνικά δάση και δενδρώδεις καλλιέργειες.
Αυτό το ελληνικό «χρηματιστήριο ρύπων» εισάγει ένα θεσμοθετημένο πλαίσιο όπου οι αγροτικές εκτάσεις λειτουργούν ως δεξαμενές άνθρακα. Ο επιχειρηματικός κόσμος το περιμένει και φαίνεται πως θα το στηρίζει, μιας και το συγκεκριμένο σύστημα προσφέρει μια ευέλικτη και συχνά οικονομικότερη εναλλακτική λύση για την αντιστάθμιση εκπομπών, συνδέοντας μάλιστα την περιβαλλοντική στρατηγική των εταιριών με τοπικές επενδύσεις. Αξίζει, επίσης, να σημειωθεί ότι τα προβλεπόμενα έσοδα εκτιμάται ότι μπορεί να αγγίξουν το 1 δισεκατομμύριο ευρώ εντός της πρώτης τριετίας.
Η αγορά πιστώσεων άνθρακα πρόκειται να μπει στην «πρίζα» στην χώρα μας εντός του 2026, ενώ έχει ήδη προκηρυχθεί ο διαγωνισμός για τη δημιουργία της απαραίτητης ψηφιακής πλατφόρμας, η οποία θα διασφαλίζει τη διαφάνεια, την ιχνηλασιμότητα και τη συμμόρφωση με τα διεθνή πρότυπα.
Η εμπέδωση της αγοράς πιστωτικών μονάδων
Παρά την άνοδο των εθελοντικών αγορών, η έρευνα της Morgan Stanley υπογραμμίζει ότι η αντιστάθμιση δεν αποτελεί πανάκεια. Οι εταιρίες αναμένουν ότι τα δύο τρίτα των μειώσεων άνθρακα θα προέλθουν από δράσεις εντός των δικών τους επιχειρησιακών ορίων ή της εφοδιαστικής τους αλυσίδας. Μόνο ένα μικρό ποσοστό, περίπου 7%, προορίζεται να καλυφθεί μέσω της αφαίρεσης άνθρακα για τις υπολειμματικές εκπομπές.Επιπλέον, υπάρχει μια διακριτή ομάδα εταιριών (περίπου 39%) που πιστεύει ότι μπορεί να επιτύχει πλήρη απαλλαγή από τον άνθρακα χωρίς τη χρήση πιστωτικών μορίων, ενώ ένα 31% των εταιριών αυτής της κατηγορίας δεν σκοπεύει να θέσει καθόλου στόχους net zero.
Η τελευταία έρευνα της Morgan Stanley αναδεικνύει την τάση των επιχειρήσεων σχετικά με τις εθελοντικές πιστώσεις, ενώ η Ελλάδα μπαίνει στο στίβο.